Deloitte 2025 Küresel Otomotiv Tüketici Araştırması Yayınlandı

Deloitte’un her yıl hazırladığı Global Automotive Consumer Study raporu, 2025 sürümüyle birlikte otomotiv ekosistemine dair çarpıcı veriler ortaya koyuyor. Bu çalışma, 30 ülkede 31.000’den fazla tüketiciyle yapılan görüşme ve anket sonuçlarını bir araya getiriyor. Böylece araç tercihlerinden marka sadakatine, otonom sürüşe dair algılardan elektrikli ve hibrit araçlara kadar geniş bir yelpazede tüketici eğilimlerini göz önüne sermeyi amaçlıyor.

Raporda öne çıkan dört ana tema şöyle özetleniyor:

1. Elektrikli Araç (BEV) İlgisi ve Hibrit Eğiliminin Yükselişi
2. Marka Sadakatinde Azalma ve Defeksiyon Oranlarındaki Artış
3. Otonom Araçlara Dair Yeniden Canlanan İlgi Ancak Devam Eden Güvenlik Kaygıları
4. Genç Tüketicilerin Mobilite-as-a-Service (MaaS) Tercihi

Bu dört ana konu başlığı, akıllı şehir vizyonuyla da kesiştiğinde oldukça önemli sonuçlara işaret ediyor. Çünkü yeni nesil şehir anlayışında, yalnızca araç üretimi ve satışına değil, enerji altyapısı, dijital bağlantı, sürdürülebilirlik ve veri yönetimi gibi çok daha kapsamlı unsurlara odaklanmak gerekiyor.

Elektrikli ve Hibrit Araçlar: Hangi Yönde İlerliyoruz?

Raporda BEV’lere (tam elektrikli araçlar) ilginin birçok pazarda hâlâ beklenen ivmeye ulaşmadığı, fakat buna rağmen tüketicilerin “temiz enerji” beklentileri doğrultusunda hibrit modellere yöneldikleri görülüyor. Deloitte’un dijital platformlarında paylaştığı ek analizlerde de, menzil ve şarj altyapısı kaygılarının pek çok tüketiciyi hibrit modellere doğru ittiği vurgulanıyor.

• Şarj Altyapısı Sorunsalı: Akıllı şehirler için geliştirilen projelerde; yollardaki hızlı şarj istasyonlarından konutlardaki akıllı şebeke sistemlerine kadar geniş kapsamlı yatırımların yapılması planlanıyor. Eğer bu yatırımlar başarılı şekilde hayata geçirilirse, tam elektrikli araçlara olan ilgi ciddi bir sıçrama yapabilir.
• Hibrit “Geçiş” Modelleri: Rapor, tam elektrikli araçlardan önce hibritlerin pazar payını artırabileceğini söylüyor. Bu, özellikle içten yanmalı motorlar (ICE) ile elektrikli sürüşü birleştirerek tüketicinin menzil ve yakıt maliyeti kaygılarını azaltan hibrit çözümlerin geçici değil, orta vadede güçlü bir alternatif olacağını gösteriyor.

Marka Sadakati: Geleneksel Bağlar Zayıflıyor

Marka değiştirme (defection) eğiliminin yükselişi, raporun en dikkat çekici verilerinden biri. Özellikle Çin gibi gelişmekte olan pazarlarda, ilk defa araç satın alacak kitle arasında marka sadakatinin çok daha düşük olduğu görülüyor.

• Yeni Oyuncuların Katkısı: Teknoloji şirketlerinin otomotive girişi ve start-up’ların elektrikli/hibrit segmentindeki agresif atakları, tüketicilerin “geleneksel” otomotiv markalarına duyduğu bağlılığı büyük ölçüde zayıflatıyor.
• Kişiselleştirilmiş Deneyim: Artık tüketiciler, konfigüre edilebilen iç donanım, yazılım güncellemeleriyle daima yenilenen bir “dijital araç” deneyimi istiyor. Markalar bu talepleri ne ölçüde karşılayabiliyorsa, sadakati de o oranda koruyabiliyor.

Otonom Araçlar: “Tekrar Gündemde” Ama Soru İşaretleri Devam Ediyor

Otonom sürüşe olan ilgi, 2020’lerin başında yaşanan dalgalanmanın ardından yeniden gündemde. Özellikle regülatif ortamların (ABD, Avrupa, Asya-Pasifik) yavaş yavaş otonom testlere ve pilot projelere yeşil ışık yakması, bu teknolojiyi ivmelendiriyor.

• Güvenlik Endişesi: Rapor, Hindistan, ABD ve Birleşik Krallık gibi pazarlarda hâlâ önemli bir tüketici kitlesinin otonom teknolojilere temkinli baktığını söylüyor. Bu kitle, yapay zekâ algoritmalarının karar alma süreçleri ve kaza durumunda sorumluluğun nasıl paylaşılacağı konusunda netlik istiyor.
• Yapay Zekâ ve Veri Analitiği: Deloitte’a göre otonom araç gelişimi yalnızca sürüş sistemleri değil, aynı zamanda bulut bilişim, 5G bağlantı ve büyük veri yönetimi gibi alanlarla bütünleşik ele alındığında gerçek potansiyeline ulaşacak.

Bağlantılı Araç Teknolojileri ve Siber Güvenlik Boyutu

Raporda oldukça geniş yer bulan konulardan biri de connected car (bağlantılı araç) teknolojileri. Tüketiciler, araçlarından hızlı internet, gerçek zamanlı harita ve trafik bilgisi, otomatik yazılım güncellemeleri vb. bekliyor. Ancak aynı rapor, gizlilik ve siber güvenlik konularının “en az bu teknolojiler kadar önemli” hale geldiğini de vurguluyor.

• Kullanıcı Deneyiminin Yükselişi: Bağlantılı araçlarda eğlence sisteminden sürüş güvenliğine kadar her şey bulut üzerinden güncellenebiliyor. Bu, kullanıcı deneyimini sürekli iyileştirme imkânı sağlarken; veri ihlali riskine karşı markaların güçlü koruma önlemleri almasını da zorunlu kılıyor.
• Veri Mülkiyeti ve Paylaşımı: Tüketicilerin sürüş alışkanlıkları, konum verileri, hatta biyometrik verileri bile araç üreticilerinin eline geçebiliyor. Özellikle Avrupa Birliği gibi bölgelerdeki veri koruma mevzuatları (GDPR vb.) çerçevesinde üreticilerin “rızaya dayalı, şeffaf” veri yönetimi politikaları geliştirmesi gerekiyor.

Genç Neslin Tercihi: Araba Sahipliği Değil, MaaS

18-34 yaş aralığındaki tüketiciler arasında, bireysel araç sahipliğinden ziyade paylaşımlı ve isteğe bağlı mobilite yöntemlerine ilgi giderek artıyor. Rapora göre bu trend, ABD, Hindistan ve Güneydoğu Asya gibi farklı coğrafyalarda benzer bir ivme gösteriyor.

• MaaS Modelleri: Araç paylaşımı (car-sharing), araba aboneliği, mikromobilite (e-scooter, e-bisiklet), sürücüsüz taksi hizmetleri gibi seçenekler genç kitlenin ilgisini çekiyor. Şehirlerde otopark ve trafik sorununu azaltmada, bu modeller büyük rol oynayabilir.
• Akıllı Şehir Entegrasyonu: Toplu taşıma ile entegre olmuş mobilite hizmetleri, tek bir uygulama üzerinden her türlü ulaşım ihtiyacını karşılayabilir hale geliyor. Bu durum, hem belediyeler hem de özel sektör için yeni gelir modelleri (abonelik, dakika bazlı ücretlendirme vb.) yaratıyor.

“Future of Automotive Mobility to 2035”: Öngörüler ve Yol Haritası

Deloitte, ek içeriklerinde “2035 yılına kadar otomotivin geleceği” başlıklı bir projeksiyon sunuyor. Burada otomotivin sadece otomobil üretimiyle sınırlı kalmayacağı, aksine bir ekosistem yaklaşımının hâkim olacağı ifade ediliyor.

• Çoklu Sektör İş Birliği: Enerji şirketleri (elektrikli şebekelerin yönetimi), telekomünikasyon (5G altyapısı) ve kamu otoriteleri (şehir içi ulaşım planlaması) bir arada çalışarak araçların altyapıyla kesintisiz iletişimini sağlayacak.
• Karbon Nötr Hedefler: Sürdürülebilirlik, giderek daha fazla ülkenin ve şirketin stratejik önceliği haline geliyor. Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’da 2035 sonrası benzinli/dizel araç satışına kısıtlama getirme planları gündemde.
• Dijital Platformlar: Paylaşımlı mobilite uygulamaları, araç içi uygulama ekosistemi ve otonom filo yönetimi gibi konuların büyük veri analitiği ve yapay zekâ entegrasyonu ile yönetilmesi bekleniyor.

Akıllı Şehirler Perspektifinden Çıkarımlar

Bu rapor ve ek içerikler, sadece otomotiv şirketlerine değil, aynı zamanda akıllı şehirler alanında yatırım yapmak isteyen belediye, kamu kurumları, start-up’lar ve teknoloji devleri için de önemli içgörüler sunuyor.

1. Altyapı Yatırımları: Elektrikli araç şarj istasyonlarının yaygınlaştırılması, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla entegre edilmesi ve yüksek hızlı veri iletişim ağlarının kurulması şart.
2. Veri Yönetimi ve Siber Güvenlik: Otonom ve bağlantılı araçlar, büyük miktarda gerçek zamanlı veri üretecek. Bu verilerin güvenli bir ortamda depolanması, işlenmesi ve analiz edilmesi; güvenlik protokollerini üst seviyede tutmayı gerektiriyor.
3. Sürdürülebilir ve Paylaşımlı Ulaşım: Genç neslin talebine uygun mobilite-as-a-service çözümleri, şehir içi trafiği ve park yeri ihtiyaçlarını önemli ölçüde azaltabilir. Ancak bu, toplu taşımayla entegre, iyi tasarlanmış bir mobilite ekosistemi gerektiriyor.
4. Kamu-Özel Sektör İş Birliği: Mevzuat, teşvik mekanizmaları ve inovasyon ekosistemleriyle desteklenmedikçe, elektrikli ve otonom araçlar istenen yaygınlığa ulaşamayabilir. Kamu ve özel sektörün birlikte hareket etmesi kritik.

Stratejik Öneriler ve Sonuç

Deloitte’un yayınladığı “2025 Global Automotive Consumer Study” ve bu rapora ilişkin Deloitte Insights/Deloitte Global içerikleri, sektörün değişim dinamiklerini net biçimde gözler önüne seriyor. Akıllı şehirler için de yol gösterici olabilecek bazı stratejik başlıklar şöyle özetlenebilir:

• Dijital Dönüşümün Hızlandırılması: Araç satışı kadar yazılım, bağlanabilirlik ve veri servislerinin önem kazandığı bir döneme girdik. Şirketler, dijital becerilerini ve iş modellerini buna uygun olarak dönüştürmeli.
• Müşteri Merkezli Yaklaşım: Kullanıcı deneyimi, otonom ve bağlantılı araçlarda esas rekabet unsuru olacak. Basit bir satın alma ilişkisinin ötesinde, sürüş boyunca kişiselleştirilmiş hizmetler sunma yarışı yaşanacak.
• Yeşil Ulaşım ve Sürdürülebilirlik: Emisyon regülasyonları ve tüketici bilinci, otomotiv ekosistemini daha çevreci seçeneklere zorlamaya devam ediyor. Akıllı şehir anlayışı, enerjinin verimli kullanımını merkeze alırken, elektrikli araçların yeri her geçen gün daha fazla sağlamlaşıyor.
• Regülatif Ortam ve Güvenlik: Otonom ve bağlantılı araçların yaygınlaşmasında en belirleyici faktör, düzenleyici kurumların ne kadar hızlı ve kapsamlı bir şekilde mevzuatı güncelleyeceği olacak. Güvenlik standartlarının ve sertifikasyon süreçlerinin netleşmesi, tüketici güvenini de artıracak.

Son Değerlendirme

Tüm bu veriler, Deloitte’un raporunun otomotiv sektöründe “ezber bozacak” eğilimleri resmettiğini ortaya koyuyor. Akıllı şehir kavramıysa bu eğilimleri daha büyük bir çerçeveye oturtuyor ve geleceğin kent yaşamında paylaşımlı, elektrikli ve otonom araçların bütünleşik bir ekosistem oluşturacağını gösteriyor. Özellikle genç kuşağın sahiplik yerine kullanım odaklı yaklaşımı, geleceğin ulaşım modellerini kökten değiştirecek bir itici güç haline gelmiş durumda.

Şirketler, kamu kurumları, teknoloji geliştiricileri ve yatırımcılar; “Araç satışı” kavramının ötesine geçerek “Mobilite hizmeti” odaklı düşünmek zorunda. Elektromobilite, yapay zekâ tabanlı sürüş, bulut bağlantısı, güvenlik ve sürdürülebilirlik gibi temalar, sektörün ve şehirlerin ortak gündem maddeleri haline gelmiş bulunuyor.

2025 Global Automotive Consumer Study, bu dönüşümün nereye doğru evrileceğine dair önemli sinyaller veriyor. Kapsamlı veri seti, derinlemesine analizler ve Deloitte’un küresel uzman ağı tarafından sunulan öngörüler sayesinde; geçiş sürecinde yapılması gereken yatırım ve stratejik planlamaların rehber niteliğinde bir kaynak olduğu net. Özellikle akıllı şehirler vizyonu doğrultusunda, akıllı ulaşım sistemleri altyapısını yeniden tasarlamak ve geleceğin mobilite ihtiyaçlarına yanıt verecek sürdürülebilir modeller geliştirmek isteyenler için bir pusula görevi görüyor.

Kaynak

• 2025 Global Automotive Consumer Study | Deloitte Global PDF