Frost&Sullivan‘ın analizine göre Finlandiya merkezli mobilite girişimi Maas Global, öncü seyahat uygulaması Whim sayesinde kısa sürede büyük yankı uyandırmıştı. 2015 yılında kurulan şirket, 2017’de piyasaya sürdüğü Whim ile “tek adımda tüm kentsel ulaşım hizmetlerini” sunan abonelik esasına dayalı kapsamlı bir MaaS (Hizmet Olarak Hareketlilik) çözümünü hayata geçirmişti.
Parlak Başlangıcın Ardından Gelen Çöküş
Helsinki’de aylık yaklaşık 10.000 aktif kullanıcıya ulaşan Whim, Toyota, Mitsubishi ve BP Ventures gibi önde gelen yatırımcılardan toplamda 149 milyon Euro’nun üzerinde sermaye çekmişti. Tokyo, Viyana, Birmingham, Antwerp ve Helsinki gibi önemli şehirlerde faaliyet gösteren, 100’den fazla çalışanı bulunan şirket, kentsel ulaşımın geleceğine dair büyük umutlar vadeden bir model olarak lanse edilmişti. Ancak 2022 itibarıyla, çalışan sayısı 30’un altına düşerken 9.3 milyon Euro’luk zararlar verilmeye başlanmıştı.
Sorunların Temelinde Yatan Etmenler
Maas Global’in karşılaştığı sıkıntılar; yoğun nakit gerektiren iş modeli, yetersiz finansman ve Covid-19 pandemisinin getirdiği iç ve dış zorlukların birleşiminden kaynaklanıyor. Pandemi sonrasında cazip gelmeyen B2C abonelik paketlerine odaklanılması ve toplu taşıma kullanımındaki keskin düşüş, şirketin gelirlerinde ciddi daralmaya yol açtı. Ön ödemeli abonelik modeli, kullanılmayan paketler nedeniyle kayıplara neden olurken; İspanya’daki Wondo ve Brezilya’daki Quicko gibi satın almalar, kısa vadede gelir fırsatları sunsa da nakit tüketimini hızlandırdı.
Yetersiz yatırım desteği nedeniyle B2C stratejisinin sürdürülebilirliği sorgulanınca, Maas Global stratejisini B2B modeline yönlendirdi. İtalya’daki Unipol Group ile yapılan teknoloji ve bilgi transferi anlaşması, toparlanma çabalarının önemli bir parçası haline geldi. Ancak şirketin CTO’sunun belirttiği gibi, “Muhtemelen sıfırdan bire tek adımda geçiş yaptık – ulaşım pazarı parçalı ve esnek bir startup kadar hızlı hareket etmiyor.”
MaaS’ın Geleceği: Zorluklar ve Fırsatlar
Maas Global ve Whim’in beklenmedik iflası, kentsel ulaşımda devrim yaratma potansiyeline sahip tek abonelik modeline son mu getirecek? Sektörde yaşanan yeniden yapılandırma, konsolidasyon ve küçülme dalgası mevcut iş modellerinin gözden geçirilmesi gerekliliğini ortaya koyuyor. Buna rağmen, MaaS kavramı çok modlu kentsel ulaşımın ayrılmaz bir parçası olarak kalıcılığını koruyacaktır. Frost & Sullivan’ın araştırmalarına göre; Avrupa’da MaaS pazarı 2030’da 15.66 milyar dolara, Kuzey Amerika’da ise 3.95 milyar dolara ulaşacak şekilde sırasıyla %35.9 ve %109’luk bileşik yıllık büyüme oranları öngörülüyor.
Geleceğe Yönelik Stratejik Öneriler
Gelecekte MaaS’ın başarılı olabilmesi için standart, tek tip çözümlerden vazgeçilip, hiper kişiselleştirilmiş ve yerelleştirilmiş modellere odaklanılması büyük önem arz ediyor. Pazarın aşırı parçalanmış yapısının büyüme potansiyelini sınırlayacağı öngörülürken, zayıf mobilite girişimlerinin elenmesi daha sağlam bir büyüme zemini oluşturacaktır.
Ayrıca, bir şehirde yalnızca tek bir MaaS çözümünün uygulanabilmesi, B2G (kamu-özel ortaklığı) modellerinin getirebileceği gelir potansiyelini sınırlarken; sürdürülebilir gelir akışının sağlanabilmesi için doğru müşteri segmentlerine odaklanılarak kullanıcı başına ortalama gelirin (ARPU) artırılması hedeflenmelidir. Özel araç sahipliğinden MaaS hizmetlerine geçiş, bu dönüşümün temel taşlarından biri olacaktır.
Kurumsal MaaS çözümleri, çalışanların haftada 2-3 gün ofise dönüş zorunluluğu göz önüne alındığında, artan talep görecek yeni bir pazar alanı sunuyor. Şirketlerin, çalışan ulaşım masraflarını dijital çözümler aracılığıyla doğrudan muhasebeye entegre edebilmesi, maliyet ve vergi yönetiminde kolaylık sağlaması, bu modelin benimsenmesini hızlandıracaktır.
Bir diğer ileriye dönük kavram ise “Özellik Olarak Mobilite (MaaF)” modelidir. Bu modelde, ayrı bir mobilite uygulaması yerine, alışveriş merkezleri gibi ticari platformların uygulamalarına entegre edilmiş ulaşım hizmetleri sunulması hedeflenmektedir. Yüksek monetizasyon potansiyeline sahip MaaF, uzun vadede dikkat çekici bir alternatif olarak öne çıkabilir.
Son olarak, MaaS’ın sürdürülebilir gelir sağlayan bir model olarak başarılı olabilmesi için kamu ve özel sektör arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi elzemdir. Özellikle, şehir yönetimlerinin ve hükümetlerin desteği; örneğin Birleşik Krallık’taki Mobility Code of Practice gibi düzenlemelerin etkin uygulanması, bu iş modelinin yaygınlaşmasında belirleyici rol oynayacaktır.
Maas Global ve Whim’in yaşadığı zorluklar, akıllı şehirler için önemli dersler içerdiği gibi, geleceğe yönelik yeni stratejik yaklaşımların da gerekliliğini ortaya koyuyor. Tüm sıkıntılara rağmen, akıllı, sürdürülebilir ve kullanıcı odaklı kentsel ulaşım vizyonu, MaaS’ın gelecekte de öncü bir rol oynayacağını gösteriyor.
Yorumlar kapalı.